Πώς τo Δημοσιονομικό Συμβούλιο θα «βάζει μετρητή» στις προεκλογικές εξαγγελίες

Το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων που περιλαμβάνονται στα προεκλογικά προγράμματα θα υπολογίζει για πρώτη φορά το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) μετά από σχετικό αίτημα των πολιτικών κομμάτων με δικαίωμα συμμετοχής στις εθνικές εκλογές.

Κάθε κόμμα θα μπορεί να υποβάλει έως 10 προτάσεις άπαξ, μέσω εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου από την 1η Νοεμβρίου 2026 έως και 120 ημέρες πριν από την ημερομηνία των εκλογών ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης. Ωστόσο για να μπορεί μια πρόταση να κοστολογηθεί θα πρέπει να πληροί ορισμένα κριτήρια όπως:

• Να είναι σαφής και αναλυτική, με συγκεκριμένο δημοσιονομικό αποτύπωμα.
• Να συμμορφώνεται με το ελληνικό Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.
• Να εξειδικεύει την απαιτούμενη νομοθετική ρύθμιση.
• Κατά προτεραιότητα εξετάζονται μέτρα με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα, ενδεικτικά άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως.
• Να προορίζεται για το πρόγραμμα του κόμματος που υποβάλλει την πρόταση.

Πρακτικά ένα μέτρο θεωρείται επιλέξιμο μόνο αν περιγράφει με σαφήνεια το περιεχόμενο της παρέμβασης, τους δικαιούχους, το μέγεθος της αλλαγής, την ημερομηνία έναρξης, τη διάρκεια ισχύος και τυχόν εξαιρέσεις. Τα μέτρα πρέπει επίσης να έχουν ουσιαστικό δημοσιονομικό αντίκτυπο που μπορεί να μετρηθεί με διαθέσιμα δεδομένα ή με τεκμηριωμένες εκτιμήσεις.

Ενδεικτικά μέτρα

Ενδεικτικά μέτρα προς κοστολόγηση περιλαμβάνουν ζητήματα φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων, έμμεσης φορολογίας, ειδικών φόρων κατανάλωσης, κοινωνικών μεταβιβάσεων και παρεμβάσεων όπως χορήγηση κοινωνικών επιδομάτων, μισθολογικά θέματα του δημόσιου τομέα, αναπροσαρμογή συντάξεων κτλ. Αντιθέτως, μέτρα που αφορούν, ενδεικτικά, πολιτικές αμυντικών προμηθειών, μεγάλα έργα υποδομών, ιδιαίτερα σύνθετες πολιτικές παρεμβάσεις με υψηλό βαθμό αβεβαιότητας ή προτάσεις με κυρίως έμμεσες μακροοικονομικές επιδράσεις, δύνανται να εξαιρεθούν ή να εξεταστούν μόνο κατ’ εξαίρεση, λαμβάνοντας υπόψη τη διαθεσιμότητα των απαιτούμενων δεδομένων και τη δυνατότητα εφαρμογής αξιόπιστης μεθοδολογίας κοστολόγησης.

Η κοστολόγηση των προτάσεων πολιτικής αποτελεί αποκλειστικά τεχνική και αντικειμενική διαδικασία η οποία δεν συνεπάγεται αξιολόγηση της σκοπιμότητας, της ποιότητας του σχεδιασμού ή της αποτελεσματικότητας των προτεινόμενων μέτρων. Το ΕΔΣ περιορίζεται αποκλειστικά στην εκτίμηση των δημοσιονομικών επιπτώσεων των προτάσεων, χωρίς να διατυπώνει κρίσεις ως προς την γενικότερη οικονομική ή κοινωνική τους αξία.

Αυστηροί κανόνες εμπιστευτικότητας

Το πλαίσιο προβλέπει αυστηρούς κανόνες εμπιστευτικότητας. Μετά την επιβεβαίωση του αιτήματος, το ΕΔΣ θα δημοσιοποιεί μόνο τον αριθμό των προτάσεων που έχει υποβάλει κάθε κόμμα χωρίς να αποκαλύπτει το περιεχόμενό τους και η τελική κοστολόγηση θα δημοσιεύεται με την έγγραφη εξουσιοδότηση του κόμματος. Παράλληλα δεν θα δημοσιεύει αποτελέσματα κατά τον τελευταίο μήνα πριν από τις εκλογές, προκειμένου να προστατεύεται η θεσμική ουδετερότητα της διαδικασίας.

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση του ΕΔΣ «η κοστολόγηση των προτάσεων πολιτικής παίζει καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της δημοσιονομικής διαφάνειας και την υποστήριξη ενός τεκμηριωμένου δημόσιου διαλόγου. Με την παροχή ανεξάρτητων και μεθοδολογικά συνεπών ποσοτικοποιήσεων, δίνεται η δυνατότητα να αξιολογηθούν καλύτερα τα πολιτικά προγράμματα και να κατανοήσει το κοινό τις πιθανές δημοσιονομικές συνέπειες των διαφορετικών επιλογών. Αυτό συμβάλλει ουσιαστικά στην ποιότητα των δημοκρατικών αποφάσεων».